Invloed van Mindsets op Zelfbeoordeling van Bekwaamheden na Opwaarts en Neerwaarts Sociaal Vergelijken

Abstract

Testen van de eigen bekwaamheid aan die van een ander kan bijstelling van de zelfbeoordeling tot gevolg hebben. Of en in welke mate dit plaatsvindt, hangt onder meer af van de vergelijkingrichting (opwaarts of neerwaarts) en van iemands mindset (assimilatie of contrast). Opwaarts vergelijken worden vaak gemeden vanwege de negatieve effecten op korte termijn. In leerprocessen is het echter van belang om opwaarts te vergelijken, want het verbetert de leerprestaties. Naast de vergelijkingsrichting heeft de mindset invloed op de vergelijkingseffecten. Een mindset kan door priming geactiveerd worden. Deze kan gericht zijn op assimilatie(het willen begrijpen) of op contrast (het willen oordelen). Een assimilatieve mindset kan de negatieve effecten van opwaarts vergelijken verzachten en daardoor mensen hiertoe stimuleren. In de vorm van een experiment bij 416 MBO studenten is het effect onderzocht van mindsets op de zelfbeoordeling van de bekwaamheid ‘presenteren’. Studenten namen deel aan een digitale test bestaande uit het lezen van 2 teksten (priming en voorbeeld ter vergelijking) en het beantwoorden van 13 vragen. Zij beoordeelden hun bekwaamheid in het presenteren met een rapportcijfer voorafgaand aan de priming en opnieuw na de vergelijking.Tevens gaven zij een relatieve zelfbeoordeling: “Hoe goed ben ik in vergelijking met het voorbeeld?” De verwachte effecten in de aanpassing van de zelfbeoordeling werden niet gevonden, maar wel bij de zelfbeoordeling in relatie tot het voorbeeld. Studenten die een contrastpriming kregen, gaven na opwaarts vergelijken een lagere zelfbeoordeling dan studenten met assimilatiepriming. Dat de verandering in de zelfbeoordeling wel relatief maar niet expliciet wordt getoond, is een gegeven om in verder onderzoek rekening mee te houden. Enkele onvolkomenheden in de methodologische opzet van dit onderzoek worden bediscussieerd. Daarnaast wordt verder onderzoek aangeprezen vanwege het belang van dit thema voor het hedendaagse onderwijs.