De toe-eigening van organisatieveranderingen vanuit het perspectief van de social identity theorie

Abstract

De essentie van een succesvolle organisatieverandering is dat werknemers hun gedrag aanpassen in de richting van de gewenste verandering Er is dan sprake van een faithful toe-eigening van de verandering. Over de processen die hieraan bijdragen is nog maar weinig bekend. Het doel van dit onderzoek is om meer inzicht te krijgen in welke factoren van invloed zijn op de toe-eigening van een organisatieverandering. Meer inzicht in deze factoren kan er voor zorgen dat veranderprocessen beter gestuurd kunnen worden en daarmee succesvoller kunnen worden afgesloten. Een model dat de processen aan de "binnenkant" van de verandering beschrijft, is het “wolkenmodel” van Homan. In dit model is de community de basiseenheid van de verandering. Een lacune in dit model is het ontbreken van een beschrijving van de processen die plaats vinden binnen een community en tussen communities tijdens het toe-eigeningsproces. Om deze processen te beschrijven kunnen modellen uit de groepsdynamica gebruikt worden. Het model van Homan is daarom gecombineerd met de social identity theorie, dat inter- en intragroepsprocessen beschrijft en het gerelateerde model van framing dat beschrijft hoe groepen steun van anderen groepen verwerven voor hun ideeën. Gebaseerd op deze theorieën uit de groepsdynamica, is een model ontwikkeld dat de veranderprocessen beschrijft die zich aan de binnenkant van de verandering voltrekken. Op grond van dit model kunnen een aantal factoren die van invloed zijn op de toe-eigening worden geïdentificeerd. In deze studie zijn enkele van deze relaties verder onderzocht. Er is nagegaan of de mate van overeenkomst tussen de sociale identiteit van de groep en de spirit van de verandering invloed heeft op de affectieve betrokkenheid. Dit zelfde is gedaan voor de invloed van het ervaren nut van de verandering op de affectieve betrokkenheid. Voor de affectieve betrokkenheid is onderzocht of deze invloed heeft op de mate van faithfulness waarmee de verandering zich is toegeëigend. De relatie tussen de affectieve betrokkenheid en de faithfulness van de toe- eigening kon niet worden bevestigd. Uit dit onderzoek bleek wel dat het ervaren nut van de verandering positief met de affectieve betrokkenheid gecorreleerd was. Echter de mate van overeenkomst tussen de groepsidentiteit en de spirit van de verandering correleerde veel sterker mat de affectieve betrokkenheid en bleek een belangrijkere invloed te hebben op affectieve commitment dan het ervaren nut. Met behulp van het instrument om de match tussen de spirit van de verandering en de sociale identiteit van de groep te bepalen, worden ook de verbeterpunten zichtbaar. Met dit instrument worden ook voor de praktijk aanknopingspunten verkregen waarmee de affectieve betrokkenheid van medewerkers met de verandering kan worden vergroot. Hiermee is een belangrijke factor geïdentificeerd binnen het toe-eigeningsproces, die ook kan worden ingezet om veranderingsprocessen in de praktijk te ondersteunen.