Onderzoek naar indicaties voor jaarrekeningbeleid in de V & V sector

Abstract

Hoe objectief is een winstcijfer? Bij het opstellen van een jaarrekening komen (bijna) altijd keuzes en inschattingen aan te pas. Een voorbeeld is de waardering van een bedrijfsgebouw op de balans. Vindt de waardering plaats op basis van aanschaffingsprijs (inclusief of exclusief aankoopkosten), op W.O.Z.-waarde, op vervangingswaarde of op economische waarde? Vinden er afschrijvingen op plaats? Zo ja, hoe lang gaat het gebouw mee, wat is de (geschatte) restwaarde? Afschrijven op basis van annuïteit of lineaire afschrijving? Vaak worden deze keuzes zo objectief mogelijk genomen. Het kan echter zijn dat de opsteller belang heeft bij een bepaalde uitkomst. In het bedrijfsleven is veel onderzoek gedaan naar winststuring. In de non-profit sector veel minder en dateert meer van de laatste jaren. Een onderzoek onder Amerikaanse ziekenhuizen is door Leone en Van Horn in 2005 verricht. Ballentine e.a. (2007) heeft Engelse ziekenhuizen over de jaren 1998 t/m 2004 onderzocht. Bouwens e.a. (2006) hebben over de jaren 1992 t/m 2002 in totaal 560 jaarrekeningen van Nederlandse ziekenhuizen onderzocht. Belangrijkste uitkomst van deze studies is dat er indicaties zijn dat kleine verliezen omgebogen worden in kleine winsten. Deze scriptie gaat over een onderzoek in de zorg sector Verpleging en Verzorging (V & V) in Nederland. De website van VWS vermeldt dat de geraamde uitgaven in deze sector de 10 miljard euro overstijgen. De jaarrekeningen over 2006 en de daarin opgenomen vergelijkende cijfers over 2005 vormen de basis voor een onderzoek of er indicaties zijn voor winststuring in de sector V & V. Vanaf 2007 schrijven zorgkantoren en gemeentes aanbestedingen uit voor extramurale zorg. De intentie is om vanaf 2009 de intramurale zorg te bekostigen op basis van zorgzwaarte. Op basis van theoriestudie en interviews met accountants, controllers en bestuurders zal de verwachting uitgesproken worden of deze nieuwe wijzen van bekostiging wel of niet meer motieven en mogelijkheden geven voor jaarrekeningbeleid. Hoofdvraag Zijn er indicaties dat er bij Nederlandse zorgorganisaties in de sector Verpleging en Verzorging jaarrekeningbeleid plaatsvindt en zullen de aanbestedingen van extramurale zorg en de nieuwe zorgzwaartebekostiging voor de intramurale zorg per 1 januari 2009 het jaarrekeningbeleid doen toenemen? Theoretisch kader Uit de vele definities voor jaarrekeningbeleid is hier gekozen voor de definitie van Donker en Bos (2005): ‘het beleid van managers t.a.v. het opstellen van financiële rapportages dat rekening houdt met de consequenties van de keuzes t.a.v. de financiële verslaggeving’. Het is een definitie die eenvoudig en helder is en zegt dat managers bij het maken van de (vele) keuzes rekening houden met de resultaten en financiële positie. Er wordt geen waardeoordeel uitgesproken, en geeft niet aan dat er sprake is van fraude In de literatuur worden tal van motieven voor jaarrekeningbeleid genoemd. Voor organisaties in de sector V & V is het van belang te voldoen aan de solvabiliteit- en liquiditeitseisen die het Zorgkantoor en gemeentes kunnen stellen in aanbestedingstrajecten. Ook het Eigen Vermogen(EV)/budgetratio is belangrijk om leningen tegen betere voorwaarden af te kunnen sluiten bij het Waarborgfonds voor de Zorgsector.