Effect van de Webquest gekoppeld aan Information Problem Solving (IPS)-instructie op de leerprestaties van BSO leerlingen

Abstract

Achtergrond. Door de grote hoeveelheid informatie die beschikbaar is op het www is het voor leerlingen vaak moeilijk om relevante informatie te selecteren en te verwerken tot een coherent geheel. Dit vraagt om specifieke vaardigheden, aangeduid als Information Problem Solving (IPS). Deze vaardigheden omvatten het verkennen van het informatieprobleem, het opzoeken, beoordelen, selecteren en grondig lezen van informatie om deze te verwerken tot een samenhangend product. Het geheel wordt overkoepeld door sturing en bewaking van het proces (regulatie). Door hun specifieke kenmerken hebben BSO-leerlingen (Beroepssecundair Onderwijs) meer behoefte aan ondersteuning bij het verwerven van deze vaardigheden. Een stap-voor-stap benadering middels het gebruik van een webquest en het integreren van instructie hierin, lijkt een goede onderwijsvorm. Doel. In het kader van dit onderzoek zijn de effecten van een serie Webquests gekoppeld aan IPS-instructie bepaald en is nagegaan wat de meerwaarde ervan kan zijn op de leerprestaties oftewel het opdoen van kennis van BSO-leerlingen. Hiernaast werd de impact van de webquest nagegaan op de gepercipieerde inzet van IPS-vaardigheden en de inhoudelijke en vormelijke kwaliteit van de door de leerlingen geschreven teksten, met aandacht voor hun perceptie over het werken met webquests. Dit onderzoek doelt enerzijds op meer inzicht in opzoek- en verwerkingsprocessen bij BSO-leerlingen. Anderzijds kunnen de resultaten leiden tot aanbevelingen voor het aanbieden van deze werkvorm. Deelnemers, procedure, onderzoeksontwerp. Een quasi-experiment werd uitgevoerd bij 54 leerlingen uit de 2de graad BSO (3de en 4de middelbaar). De leerlingen werden verdeeld in een experimentele groep (N=29) in de webquest conditie en een controlegroep (N=25) die een gewone opdracht kreeg zonder de ondersteuning van de webquest en de IPS-instructie. De leerlingen werkten gedurende anderhalve maand aan drie opeenvolgende opdrachten met toenemende taakcomplexiteit. Meetinstrumenten. De domeinspecifieke kennis werd voor en na elke opdracht gemeten aan de hand van kennistoetsen op 15 punten. De IPS-vaardigheden werden gemeten aan de hand van bestaande en zelfgemaakte Likertschalen en enkele open vragen. Wat betreft de kwaliteit van de geschreven teksten werd een inhoudsanalyse gescoord op vorm en inhoud. Resultaten. De IPS-webquest bleek niet te zorgen voor een significant verschil in feitenkennis tussen de experimentele en controlegroep. Ook voor de gepercipieerde IPS-vaardigheden was geen significant verschil meetbaar. Wat betref de kwaliteit van de uitwerkingen was er geen significant verschil wat betreft de vorm van de taken tussen experimentele en controlegroep, wel wat betreft de inhoud, die vergeleken met de controlegroep significant beter was bij de 3de opdracht voor de experimentele groep. Conclusie. De leerlingen gaven zelf aan veel te hebben geleerd uit de opdrachten, dus mogelijk waren de kennistoetsen niet sensitief genoeg om een verschil in kennis waar te nemen. Een meer kwalitatieve aanvulling is wenselijk. Wat betreft de IPS-vaardigheden gaven de leerlingen niet aan meer vaardigheden te hebben verworven. Wel was er een uitgesproken verschil in de inhoudelijke kwaliteit van de teksten geschreven door de experimentele groep ten opzichte van de controlegroep, ondanks de toename van de taakcomplexiteit. Ook hier kan een aanvullende kwalitatieve benaderingen meer duidelijkheid bieden. Hoewel de webquest motiverend blijkt te werken moet er worden gezorgd bij de toepassing van deze tool voor goed gedoseerde cognitieve belasting.