Open Universiteit

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1820/3600
Title: Een Kennismakingsproject ter Bevordering van Ervaren Emotionele Nabijheid: Effecten op de Sociale Veiligheid tussen Leerlingen in Groep 3 van de Basisschool
Authors: Brokerhof-Ferron, Felicia
Keywords: Social safety
Emotional closeness
bullying
onderwijswetenschappen
Issue Date: 23-Sep-2011
Publisher: Open Universiteit
Abstract: Achtergrond Sociale veiligheid is van belang voor de ontwikkeling van mensen. Indien mensen zich onveilig voelen zullen ze vluchten wanneer dat kan, vechten als dat moet of verstijven (Gray, 1988). Op scholen is pestgedrag de meest duidelijke, zichtbare, uiting van een sociaal onveilig leerklimaat. Scholen hebben te maken met pestgedrag door en van leerlingen (Van Bijsterveldt-Vliegenthart, 2009; Wienke & Bosdriesz, 2009). Het bevorderen van een intrinsieke motivatie die leidt tot het achterwege laten van pestgedrag blijkt effectiever en langduriger resultaat te geven dan sanctioneren (Roede, 2003). Door een positief zelfbeeld, zelfvertrouwen en emotionele nabijheid neemt de behoefte tot pestgedrag af (Boekaerts, 2003). Een sociaal veilig leerklimaat wordt dus, indirect, bevorderd door een positief zelfbeeld, meer zelfvertrouwen en een verhoogde emotionele nabijheid (Timmer, 2006; Van der Meer, 1991). Dit onderzoek richt zich op het effect van een interventie gericht op het verhogen van emotionele nabijheid op de ervaren sociale veiligheid. Bekendheid met de ander vergroot de emotionele nabijheid (Roede, 2003; Timmer, 2006). Doel Dit onderzoek heeft tot doel de hypothese te toetsen dat uitvoering van een interventie - gericht op het vergroten van emotionele nabijheid tussen leerlingen - in de experimentele groep leidt tot een hogere sociale veiligheid dan in de controlegroep, waar geen interventie wordt uigevoerd gericht op het vergroten van emotonele nabijheid tussen de leerlingen. De mate van ervaren pestgedrag en verwacht pestgedrag zijn daarbij indicatoren voor sociale veiligheid. De centrale vraag die in dit onderzoek beantwoord wordt is: In hoeverre draagt een interventie door nadere kennismaking, met als doelstelling het verhogen van ervaren emotionele nabijheid tussen leerlingen in een klas, bij aan de sociale veiligheid in de betreffende klas?” Methode Deelnemers aan het onderzoek zijn leerlingen van drie groepen 3 van twee basisscholen in de regio Rotterdam. Twee groepen leerlingen functioneren als experimentele groep en één groep als controlegroep. De controlegroep bestaat uit achttien leerlingen. De experimentele groep bestaat uit vijfendertig leerlingen. Selectie van de deelnemers heeft plaatsgevonden op het niveau van selectie van de scholen. De deelnemende scholen zijn geselecteerd op twee criteria; het bieden van basisonderwijs en de wens tot deelname aan het onderzoek. 4 Het onderzoek is uitgevoerd in een ‘tweetrapsmodel’. De eerste trap bestaat uit ontwikkeling van een interventie volgens de methode van Dick, Carey en Carey (2009), waarin aandacht is voor fundering in theorie, instructie-ontwerp en uitvoeren en testen van instructie op het gewenste resultaat. Doelstelling van de interventie is het verhogen van ervaren emotionele nabijheid. De interventie kreeg de vorm van een kennismakingsproject tussen de leerlingen. De tweede trap wordt gevormd door onderzoek naar het effect van ervaren grotere emotionele nabijheid op sociale veiligheid door middel van experimenteel onderzoek met behulp van een voor- en nameting in een experimentele groep en een controlegroep. Gebruikte meetinstrumenten zijn sociogrammen en gestructureerde interviews, begeleid ingevuld door de leerlingen. De sociogrammen zijn gebruikt tijdens voor- en nameting van ervaren emotionele nabijheid in de experimentele groep ter controle van de manipulatie. De gestructureerde interviews zijn gebruikt tijdens voor- en nameting van sociale veiligheid in de experimentele- en de controlegroep. Resultaten Tussen voor- en nameting bij de experimentele groep zijn significante verschillen gevonden op de ervaren emotionele nabijheid. Het kennismakingsproject (de interventie) heeft in de experimentele groep geleid tot verhoogde ervaren emotionele nabijheid tussen de leerlingen. Tussen nametingen van controlegroep en nametingen van experimentele groep zijn significante verschillen gevonden op de sociale veiligheid. In de experimentele groep is, ten opzichte van de controle groep, het pestgedrag afgenomen en wordt minder pestgedrag verwacht in de toekomst. Dit duidt op een, door de interventie, verhoogde sociale veiligheid. Conclusie Op basis van de resultaten wordt de hypothese dat uitvoering van een instructie-ontwerp met als doelstelling het verhogen van ervaren emotionele nabijheid leidt tot een hogere sociale veiligheid in de klas bevestigd. Op een basisschool blijkt een projectweek gericht op onderlinge kennismaking in groep 3 niet alleen mogelijk te zijn maar ook positief resultaat te hebben op de sociale veiligheid. Een dergelijke projectweek aan het begin van elk schooljaar kan een onderdeel zijn van structurele interventies om de sociale veiligheid binnen scholen te bevorderen.
Description: Brokerhof-Ferron, F. (2011). Een Kennismakingsproject ter Bevordering van Ervaren Emotionele Nabijheid: Effecten op de Sociale Veiligheid tussen Leerlingen in Groep 3 van de Basisschool. September, 23, 2011, Heerlen, Nederland: Open Universiteit.
URI: http://hdl.handle.net/1820/3600
Appears in Collections:MSc Learning Sciences

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
OWFBrokerhof-Ferron-23092011.pdf284.24 kBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.