Het Relatieve Belang van Vijftig Kwaliteitskenmerken van Toetsing voor Studententevredenheid in het Hoger Beroepsonderwijs

Abstract

De kwaliteit van toetsing staat ter discussie in het Hoger Onderwijs. Om de waarde van Hoger Onderwijs diploma’s te blijven garanderen heeft kwaliteitsverbetering en -borging momenteel een hoge prioriteit. Zowel kwaliteitskenmerken van toetsing, zoals validiteit en betrouwbaarheid, als studententevredenheid zijn indicatoren voor toetskwaliteit. Het is moeilijker om te sturen op de subjectieve studententevredenheid dan op objectieve kwaliteitskenmerken. Door de kwaliteitskenmerken te gebruiken kan de subjectieve studententevredenheid gerichter beïnvloed worden. Daarvoor is eerst inzicht nodig in welke kwaliteitskenmerken van toetsing onderscheiden worden. Maar niet alle kwaliteitskenmerken zijn belangrijk of even belangrijk voor de tevredenheid. Dit zogenoemde relatieve belang van kwaliteitskenmerken voor tevredenheid verschilt en wordt beïnvloed door de perceptie van de student over de kwaliteitskenmerken. Het doel van dit onderzoek is dan ook inzicht geven in het relatieve belang van kwaliteitskenmerken van toetsing voor de studententevredenheid, op basis van de percepties van studenten van het Hoger beroepsonderwijs (Hbo). Er wordt een verschil verwacht in het relatieve belang per type opleiding en leerjaar. Dit onderzoek is uitgevoerd bij voltijd bachelor studenten van de Academie Gezondheidszorg van Saxion van de opleidingen fysiotherapie, podotherapie en verpleegkunde. Met een literatuurstudie en focusgroepen zijn de kwaliteitskenmerken van toetsing vastgesteld. De drie focusgroepen zijn samengesteld door middel van een doelgerichte steekproef (n=16). Vervolgens is aan de hand van een vragenlijst nagegaan wat op basis van percepties van studenten het relatieve belang is van deze kwaliteitskenmerken voor de studententevredenheid. De vragenlijst is verstuurd naar de gehele studentenpopulatie (N=1353), de respons was n=221. De analyse heeft plaatsgevonden conform het Kano-model (Kano, Seraku, Takahashi, & Tsuji, 1984). Hierin is het relatieve belang van kwaliteitskenmerken aangeduid in vijf categorieën van het Kano-model: basis, lineair, aantrekkelijk, omgekeerd en onverschillig. Er is gebruik gemaakt van een zelf geconstrueerde vragenlijst ‘het relatieve belang van kwaliteitskenmerken voor studententevredenheid’. De vragenlijst is geconstrueerd conform het Kanomodel. Het onderzoek heeft in totaal vijftig kwaliteitskenmerken van toetsing opgeleverd. Op basis van de percepties van studenten, is het relatieve belang van deze kwaliteitskenmerken voor de 5 tevredenheid bepaald. Van de vijftig kwaliteitskenmerken zijn er: vijfentwintig basis, negentien lineaire, twee aantrekkelijke en vier onverschillige kwaliteitskenmerken. Voor acht van de vijftig kwaliteitskenmerken is het relatieve belang voor de tevredenheid voor alle leerjaren en opleidingstypes afzonderlijk gelijk. Het type opleiding geeft voor achtentwintig kwaliteitskenmerken verschillende resultaten en het leerjaar voor tweeëntwintig van de vijftig kwaliteitskenmerken. Uit het onderzoek kan geconcludeerd worden dat het relatieve belang van kwaliteitskenmerken voor de tevredenheid verschilt. Ook blijken meer kwaliteitskenmerken te kunnen resulteren in ontevredenheid dan in tevredenheid van studenten. Per type opleiding en leerjaar blijkt een verschil in het relatieve belang van kwaliteitskenmerken voor de tevredenheid. Het is theoretisch relevant dat het onderzoek elf nieuwe kwaliteitskenmerken, vanuit de perceptie van de student, heeft opgeleverd. Er is nu een breder overzicht van alle bestaande kwaliteitskenmerken voor toetsing. Door de software die in dit onderzoek is ontwikkeld, is de Kano-methode eenvoudiger uit te voeren. Het is praktisch relevant dat de onderwijsorganisatie nu inzicht heeft in het relatieve belang van kwaliteitskenmerken van toetsing voor de studententevredenheid.