Pilots Teamplayersprojecten: innovatief competentiegericht onderwijs

Abstract

Achtergrond Reflexiviteit – de mate waarin teams reflecteren en hun planning en actie daarop aanpassen - wordt gezien als de kern van leren op teamniveau. Uit diverse onderzoeken blijkt onder andere (West, 1996) dat reflexieve teams eerder problemen identificeren, beter problemen oplossen en vaardiger groepsbesluiten nemen dan non-reflexieve groepen. De reflexiviteitstheorie van West gaat op voor teams die betrokken zijn bij complexe besluitvormingsprocessen. Doel Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in teamleren en individuele ontwikkelingseffecten van teamleden van de pilots van Teamplayersprojecten door ze te vergelijken met al bestaande controle hbo en mbo teamprojecten. Deelnemers, procedure en onderzoeksontwerp Het onderzoek is uitgevoerd bij vijf pilots Teamplayersprojecten (niveau 4 en 5), twee al bestaande projectteams met alleen hbo studenten (niveau 5) en twee al bestaande projectteams met alleen mbo studenten (niveau 4). Voor het meten van individuele ontwikkelingseffecten is er ook een hbo en een mbo controle groep die geen projectonderwijs hebben gevolgd. In totaal zijn het 105 deelnemers die allen een opleiding volgen in de beroepskolom van Sport & Bewegen. De mbo en hbo al bestaande controle projectgroepen zijn geselecteerd vanwege de vergelijkbare complexiteit van hun teamopdracht en projectduur (één cursusjaar). Tijdens een pre-test (in september 2011) en een post-test (in februari 2012) zijn de individuele ontwikkelingseffecten gemeten met behulp van twee vragenlijsten. De teamreflexiviteit is in dezelfde periode onderzocht door willekeurig drie teamvergaderingen van alle negen projectteams op locatie te filmen zonder de aanwezigheid van een docentbegeleider. Tot slot zijn er gestructureerde interviews afgenomen bij studenten in focusgroepen, docentbegeleiders en de opdrachtgevers om inzicht te krijgen in de complexiteit van de teamopdracht. Dit onderzoek betreft een ‘mixed method research design’. De kwantitatieve en kwalitatieve benadering is gekozen om een divers en compleet beeld te krijgen van de beoogde vergelijking. Meetinstrumenten De individuele ontwikkelingseffecten zijn gemeten met de Utrechtse Coping Lijst (Schreurs, Van de Willige, Brosschot, Tellegen, & Graus, 1993) en de ‘General Self Efficacy Scale’ (GSE) (Jerusalem & Schwarzer, 1992; Bandura, 1977). 6 Teamreflexiviteit werd gescoord met de observatielijst van Swift en West (1998) dat teamreflectie, de voorgenomen planning en ondernomen actie van vergaderingen kan beoordelen. De complexiteit van de teamopdracht werd beoordeeld met het complexiteitsgedeelte van het ZelCommodel (Bulthuis, 2011). Resultaten Alle projectteams voldeden aan de voorwaarde van een gemiddeld tot hoge complexiteit van de teamopdracht, hierdoor is het aannemelijk dat reflexiviteit tijdens teamvergaderingen zal optreden. Gebleken is dat mbo en hbo studenten in Teamplayersprojecten zich in een tegenovergestelde richting dan wenselijk hebben ontwikkeld binnen enkele aspecten van het aankunnen van probleemsituaties en aanpassing vereisende omstandigheden. Vier van de vijf Teamplayersprojecten vertonen een lagere teamreflexiviteit dan de twee al bestaande controle projectteams van hbo niveau. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat ondanks dat studenten in de pilots van Teampalyersprojecten meer begeleiding krijgen en getraind worden in samenwerkend leren, zij minder leren op teamniveau en op aspecten van individueel niveau. Dit komt tot uiting wanneer zij na een half jaar worden vergeleken met al bestaande controle projectteams van hbo niveau. Trefwoorden: teamreflexiviteit, samenwerkend leren, beroepsonderwijs, projectonder