Open Universiteit

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1820/6107
Title: Ecologische toekomstvisie grensoverschrijdend overstromingsgebied Mark (Vlaanderen, Nederland). Onderzoek uitgevoerd in opdracht van AMINAL, ministerie van de Vlaamse Gemeenschap.
Other Titles: [An ecological perspective on the cross-border flood area of the Mark river (Flanders and the Netherlands)]
Authors: Teekens, Marja
van Binsbergen, Michael
van den Berg, Fred
Issue Date: Mar-2004
Publisher: Open Universiteit
Citation: Teekens, Marja , van Binsbergen, Michael, & van den Berg, Fred. (2004). Ecologische toekomstvisie grensoverschrijdend overstromingsgebied Mark (Vlaanderen, Nederland). Onderzoek uitgevoerd in opdracht van AMINAL, ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. [An ecological perspective on the cross-border flood area of the Mark river (Flanders and the Netherlands)]. (Unpublished BSc Bachelor's Thesis Environmental Sciences), Open Universiteit, Heerlen, NL.
Abstract: SAMENVATTING. Het beekecosysteem van de laaglandbeek de Mark is een complex systeem van relaties tussen biotische en abiotische factoren. In het beekecosysteem staat de vis centraal. Door diverse factoren wordt invloed uitgeoefend op de samenstelling en opbouw van de vispopulatie. Deze factoren zijn onder andere de chemische waterkwaliteit en de eventuele catastrofes in de waterloop of haar overstromingsgebied. Daarnaast heeft de hydrologie invloed op de de vispopulatie. De hydrologie heeft immers invloed op stroming, waterbodem, waterkwaliteit en de aanwezigheid van schuilplaatsen voor biota. De hydrologie wordt op haar beurt beïnvloedt door diverse factoren, zoals het seizoen en het klimaat. Het klimaat bepaalt in sterke mate de bodemgebruikspotenties in het overstromingsgebied. Al deze biotische en abiotische factoren bepalen gezamenlijk de ecologische kwaliteit. De ecologische kwaliteit wordt als goed beschouwd, indien het voldoende veerkracht heeft om zijn functionele en structurele karakteristieken te behouden bij een bepaalde mate van stress, of zichzelf kan herstellen van externe stress binnen een bepaalde tijd. In deze ecologische toekomstvisie wordt uitgelegd op welke wijze het beleid en beheer voor de Mark en haar overstomingsgebied op elkaar afgestemd kunnen worden om in de toekomst een maximale ecologische kwaliteit te kunnen realiseren. De ecologische toekomstvisie heeft betrekking op de Mark of Bovenmark, een beeksysteem dat in beide landen een verschillende naam heeft. Het gaat om het gedeelte tussen Wortel (Vlaanderen) en Breda (Nederland). De Mark is grensoverschrijdend en gedeeltelijk grensvormend. De Mark wordt voornamelijk omringd door landbouwgebieden. Daarnaast doorsnijdt de Mark enkele natuurgebieden. In de beekvallei van de Mark komen een aantal bedreigde diersoorten voor. De invloed van de mens is duidelijk zichtbaar in de waterloop en haar overstromingsgebied. Ten behoeve van onder andere veiligheid en productie zijn er door de mens fysieke wijzigingen in de Mark aangebracht, die een vermindering van de ecologische kwaliteit tot gevolg hebben. De huidige ecologische kwaliteit wordt dan ook gekwalificeerd als matig. Een verbetering van de ecologische kwaliteit wordt nagestreefd door het bevoegd gezag. De Europese Kaderrichtlijn Water harmoniseert het waterbeleid binnen de EUlidstaten. Binnen deze kaderrichtlijn wordt in Vlaanderen bekkenbeheersplannen gerealiseerd en in Nederland is dat het Waterhuishoudingsplan. Daarnaast zijn er nog verschillende richtlijnen, zoals de Habitatrichtlijn, van kracht. Het belangrijkste beleidsinstrument is de functietoekenning aan de waterloop. Deze functie geeft richting aan alle beleids- en beheersmatregelen die van toepassing zijn op de Mark en haar overstromingsgebied, waardoor een specifieke ecologische kwaliteit behaald kan worden. In Vlaanderen is, volgense de VLAREM II, de functie ‘viswater’ toegekend aan de Mark. Daarnaast zijn er vanuit de natuur nog bepaalde beschermingszones aangeduid in de Habitatrichtlijn en Plan Pimpernel. In Nederland is door de provincie Noord-Brabant de functie ‘viswater’ toegekend, evenals een aantal deelfuncties, bijvoorbeeld waternatuur. Aan de functies zijn normen gekoppeld. Naast een basiskwaliteitsnorm gelden de normen voor ‘viswater’ in Vlaanderen en Nederland. Deze normen verschillen echter Ecologische toekomstvisie grensoverschrijdend overstromingsgebied Mark wel, voornamelijk met betrekking tot de normen voor fosfaat en nitriet. Voor het Vlaamse deel van de Mark zijn er veel strengere normen voor nitriet en voor het Nederlandse deel van de Mark zijn de normen voor fosfaat vele malen strenger. De normen zouden gestandaardiseerd moeten worden. Voor gebieden met een hoge ecologische potentie is de functietoekenning, als enige beleidsinstrument, onvoldoende. Voor het behalen van een maximale ecologische kwaliteit in de toekomst zullen er door het bevoegd gezag een aantal maatregelen genomen moeten worden. Momenteel zijn de natuurgebieden sterk versnipperd en vermest. Door het opheffen van de versnippering en het aanleggen van helofytenfilters kan de ecologische kwaliteit van het gebied verhoogd worden. Daarnaast spelen de hydrologische wijzigingen een rol in de waterloop. De stuwen vormen een onoverbrugbare barriére voor de vispopulatie bij hun tocht naar de bovenstrooms gelegen paaiplaatsen. Vistrappen zouden hiervoor een oplossing kunnen zijn. Het behalen van een betere ecologische kwaliteit is dus zeker niet onmogelijk.
URI: http://hdl.handle.net/1820/6107
Appears in Collections:BSc Environmental Sciences

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
VMAB2003nj-M21-BOVENMARK-Eindrapport-maart2004.pdf1.51 MBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.