Open Universiteit

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1820/6176
Title: Bronnen en effecten van DMS in oppervlaktewater
Other Titles: [Sources and effects of DMS in surface water (in Dutch)]
Authors: Haaze, Eef
Keywords: Drinkwater, dimethylsulfamide (DMS), nitrosodimethylamine (NDMA), oppervlaktewater, Tolyfluanide, Dichlofluanide
[Drinking water, dimethylsulfamide (DMS), nitrosodimethylamine (NDMA), surface water, tolyfluanid, dichlofluanid]
Issue Date: Aug-2013
Publisher: Open Universiteit
Citation: Haaze, E. (2013). Bronnen en effecten van DMS in oppervlaktewater. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van Waterschap Peel en Maasvallei, Venlo, NL. [Sources and effects of DMS in surface water (in Dutch)] (Unpublished BSc Bachelor's Thesis Environmental Sciences), Open Universiteit, Heerlen, NL.
Abstract: SAMENVATTING N,N-dimethylsulfamide (DMS) is een afbraakproduct van tolylfluanide en dichlofluanide. Via gewasbeschermingsmiddelen, antifouling op schepen en houtverduurzamingsmiddelen kan DMS in het grond- of oppervlaktewater terecht komen. De meeste middelen met tolylfluanide en dichlofluanide zijn sinds enkele jaren verboden. Een brede screening van bestrijdingsmiddelen, uitgevoerd in 2011, laat zien dat er op veel plaatsen in Noord Brabant en Limburg DMS in het grondwater voorkomt. Vooral aan de oostkant (Noord Limburg) zijn in relatief veel grondwaterputten hoge DMS concentraties gevonden. Dit zou kunnen komen door de vele glastuinbouw in de omgeving van Venlo. Onderzoek naar DMS in de Maas laat zien dat de DMS concentratie stroomafwaarts toeneemt. DMS is niet aangetroffen bij Luik en Namêch waardoor er van uit gegaan kan worden dat de emissies van DMS in het Nederlandse deel van het Maasstroomgebied plaatsvinden. DMS als afzonderlijke stof is niet gevaarlijk voor de gezondheid van de mens maar tijdens de drinkwaterwinning kan het door ozonisatie of door het toevoegen van chloor worden omgezet in nitrosodimethylamine (NDMA). Deze stof is geclassificeerd als ‘waarschijnlijk carcinogeen voor mensen’. Dieronderzoek laat zien dat inname van NDMA kan leiden tot schade aan-, en tumoren in de lever, longen en nieren. Voor de drinkwaterwinning in Heel wordt gebruik gemaakt van het water van de Lange Vlieter. Dit water is grotendeels afkomstig uit het Lateraal kanaal. Daarnaast komt ongeveer 5% van het water in de Lange Vlieter uit de Boschmolenplas. Tijdens een groot aantal metingen is gebleken dat de DMS concentratie in de Boschmolenplas veel hoger is dan de DMS concentratie in de Lange Vlieter en het Lateraal kanaal. Gemiddeld is de gemeten concentratie 0,71 μg DMS/liter water. Dit komt overeen met 14,2 kilo DMS in de Boschmolenplas. DMS laat zich vanwege haar polariteit moeilijk verwijderen met bestaande zuiveringsmethoden. Aangezien de concentratie DMS de drinkwaternorm van 1,00 μg DMS/liter water nadert, en het RIVM overweegt de drinkwaternorm naar 0,1 μg DMS/liter aan te passen, heeft WML besloten om het water uit de Boschmolenplas niet meer te gebruiken voor drinkwaterwinning. Bij de drinkwaterbereiding in Heel worden geen processtappen toegepast waarbij DMS in NDMA wordt omgezet. Het drinkwater dat hier gewonnen wordt, is in principe vrij van NDMA. In dit project is gezocht naar de oorzaak van de DMS verontreiniging in de Boschmolenplas. Om dat te doen is de plas en zijn omgeving gekarakteriseerd en zijn alle mogelijke bronnen (voor zover bekend) beoordeeld op waarschijnlijkheid. De onderzochte bronnen zijn; andere oppervlaktewateren, toevoer vanuit het grondwater, gewasbeschermingsmiddelen die mogelijk gebruikt zijn door de groenteteler en de fruitkweker aan de oever van de plas, objecten van de duikvereniging die op de bodem van de Boschmolenplas liggen, antifouling, houtverduurzamingsmiddelen en vervuiling via Edelchemie in Heel. Deze bronnen zijn onderzocht door voor elk van de bronnen naar een onderbouwing te zoeken. Klopt de stroomrichting, de afstand tot de Boschmolenplas, en zijn de hoeveelheden die mogelijk gebruikt zijn voldoende om de verontreiniging te verklaren. Veel van de mogelijke bronnen zijn beoordeeld als onwaarschijnlijk; Antifouling en houtverduurzaming zijn onwaarschijnlijk omdat er geen scheepvaart en bijna geen hout (steigers en dergelijke) aanwezig is. Zowel het oppervlaktewater als het grondwater in de omgeving toonden lagere waarden waardoor dit geen bronnen kunnen zijn. Bij Edelchemie zijn de afgelopen 26 jaar(zover bekend) geen producten met tolylfluanide of dichlofluanide aangetoond en bij maïsvelden is het gebruik van bestrijdingsmiddelen met tolylfluanide zeer ongebruikelijk. Één bron is wel als waarschijnlijk beoordeeld. Dit is het gebruik van fungiciden met tolylfluanide. Deze kunnen gebruikt zijn op het preiperceel of op gewassen die hier de afgelopen jaren hebben gestaan. De hoeveelheid gevonden DMS klopt met de hoeveelheid tolylfluanide die in één jaar op prei gespoten kan worden. De richting van de grondwaterstroming klopt en de afstand tot de Boschmolenplas is zeer gering. Het is mogelijk dat het DMS dat nu in de plas voorkomt afkomstig is van bestrijdingsmiddelen die in de jaren voor 2008 werden toegepast. Na 2008 zijn middelen met tolylfluanide namelijk niet meer toegelaten voor de teelt van gewassen. Om hier meer duidelijkheid over te krijgen, is het aan te raden om een put te slaan tussen het preiperceel en de Boschmolenplas. Monstername in deze put kan meer inzicht geven bieden over de mogelijke oorzaken van DMS in de Boschmolenplas.
Description: SUMMARY N,N-dimethylsulfamide (DMS) is a degradation product of tolylfluanid and dichlofluanid. Those substances are fungicides used as wood preservative, as pesticides in agriculture and also as antifoulant biocides in paint coatings for boats. Most of the products with tolylfluanide and dichlofluanide are prohibited. A broad screening of pesticides, accomplished in 2011, shows that DMS appears in 61% of the groundwater wells in the provinces Noord Brabant and Limburg. Especially in the eastern side (Northern Limburg) are relative much wells with a higher concentration of DMS. The horticulture in glasshouses might be the source of these DMS. A study of the concentration DMS in the river Maas shows that the concentration DMS increases down streams. DMS does not cause any health problems and does not influence the aquatic environment but DMS can transform to nitrosodimethylamine (NDMA) during chlorination or ozonation in water treatment plants. NDMA has consistently shown potentially carcinogenicity in all laboratory animal studies and is probably carcinogenic to humans. The drinking water plant in Heel in the Netherlands uses surface water from the lake ‘Lange Vlieter’ for drinking water purification. The largest part (about 95%) of this water is pumped from the Lateraal kanaal to this lake. Beside this canal there is water pumped from the Boschmolenplas to the Lange Vlieter. The concentration of DMS was measured multiple times in the previous two years. Hereby, an average concentration of 0,71 μg/liter was found in the Boschmolenplas. This amount is about seven times as high as the concentration in the Lange Vlieter and the Lateraal kanaal. Although the water treatment plant does not use chlorination or ozonation, WML stopped using the water from the Boschmolenplas for the drinking water production. The main reasons for this decision were that the concentration of DMS in the Boschmolenplas approaches the drinking water standard of 1,0 μg/l. Within the foreseeable future the RIVM might even lowers this standard to 0,1 μg DMS/liter. This project investigates the source of the DMS contamination in the Boschmolenplas. All possible sources are evaluated on probability. The sources that are evaluated in this report are: other surface waters, groundwater, use of pesticides near the lake, objects from the dive club, antifouling, wood preservatives and contaminations from Edelchemie in Heel. Those sources are judged by possible amount of DMS, direction of flow, the distance to the Boschmolenplas and likelihood. Most of the sources are judged as unlikely. Antifouling and wood preservatives are unlikely because of the absent of ships and wood. Both the surface water as the groundwater in the surroundings have lower levels of DMS which makes those sources unlikely. There are no substances with tolylfluanide or dichlofluanide found at Edelchemie in the previous 26 years. Furthermore it is very unusual to use fungicides with tolylfluanide on corn fields. Only one source is rated as possible source of the DMS contamination. This is the use of fungicides with tolylfluanide. These fungicides can be used on the parcel with leeks or in crops in previous years. The amount of DMS in the Boschmolenplas is about the same amount DMS that is used in one year of fungicide sprinkle on this growth. The direction of the groundwater streaming is correct and the parcel is close to the Boschmolenplas. It is possible that the DMS in the Boschmolenplas is coming from the fungicides from previous years, even from before 2008, the year that tolylfluanide as fungicide is prohibited. To confirm this, it is recommended to dig a new well between the parcel of leek and the Boschmolenplas and take samples of this groundwater.
URI: http://hdl.handle.net/1820/6176
Appears in Collections:BSc Environmental Sciences

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
VMAB2013VJ-M125-DMSWATER_PWAE20130813non-edit.pdf1.73 MBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.