Open Universiteit

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1820/6177
Title: Atmosferische depositie in Grenspark De Zoom - Kalmthoutse Heide (B, NL): aard, omvang en effect van NOx, en SO2 op natuurwaarden, mogelijke beheersmaatregelen en aanbevelingen voor debat
Other Titles: [Atmospheric deposition in the cross-border nature reserve De Zoom-Kalmthoutse Heide (B, NL): nature, extent and effect of NOx, and SO2 on ecological values, management options and recommendations for discussion]
Authors: van der Kaay, Cock, (OU)
Noest, Marlouce, (OU)
Peeters, Hein, (OU)
Leduc, Wouter, (UM)
Issue Date: Nov-2003
Publisher: Open Universiteit
Citation: van der Kaay, C., (OU), Noest, M., (OU), Peeters, H., (OU), & Leduc, W., (UM). (2003). Atmosferische depositie in Grenspark De Zoom - Kalmthoutse Heide (B, NL): aard, omvang en effect van NOx, en SO2 op natuurwaarden, mogelijke beheersmaatregelen en aanbevelingen voor debat. Onderzoek uitgevoerd met Universiteit Maastricht in opdracht van Grenspark De Zoom - Kalmthoutse Heide, Essen, België. [Atmospheric deposition in the cross-border nature reserve De Zoom-Kalmthoutse Heide (B, NL): nature, extent and effect of NOx, and SO2 on ecological values, management options and recommendations for discussion] (Unpublished BSc Bachelor's Thesis Environmental Sciences), Open Universiteit, Heerlen, NL
Abstract: SAMENVATTING Volgens het Nederlandse RIVM en het Vlaamse Instituut van Natuurbeheer holt de natuur achteruit en wordt steeds minder robuust. Steeds meer diersoorten komen op de rode lijst en zeldzame planten worden nog zeldzamer. Alleen algemene soorten worden algemener. Hei is in 40 jaar tijd met 90% afgenomen. Factoren als de groei van het aantal inwoners en huizen, toename van wegen en infrastructuur liggen hieraan ten grondslag. Er is eenvoudigweg minder ruimte voor natuur. Daarnaast speelt (lucht)vervuiling en verdroging een belangrijke rol. Vlakbij het Grenspark ligt de Antwerpse industrie, verkeer is altijd in de buurt en ook de landbouw heeft een negatieve invloed. In dit onderzoek van InCompany Milieuadvies is door het Grenspark de opdracht verstrekt om de hoeveelheid verzurende en eutrofiërende stoffen die op het grenspark neerdalen te bepalen. Het onderzoek is afgebakend tot NOx en SO2. NH3 is – wellicht ten onrechte – grotendeels buiten beschouwing gebleven. De focus ligt dus op atmosferische depositie. Via literatuuronderzoek, het raadplegen van meetgegevens en het inzetten van experts zijn de uitstoot en de gevolgen daarvan in kaart gebracht. Vervolgens zijn de verzamelde gegevens vergeleken met bestaande en toekomstige normen en met bij de vegetatie van het Grenspark behorende kritische lasten. Ten opzichte van verschillende landelijke (Nederlandse en Belgische) en Europese emissienormen is er geen of nauwelijks sprake van overschrijdingen. Als echter de gevonden waarden vergeleken worden met de kritische lasten van de gewenste natuurdoeltypen, bijvoorbeeld heide of naaldbos, dan blijkt uit dit onderzoek dat op ecologische gronden de depositie met een factor twee tot tien omlaag moet. Het onderzoek laat zien dat de volgende bronnen verantwoordelijk zijn voor de vermestende depositie: • 40% van stookinstallaties en industrie • 30% uit de landbouw • 20% van verkeer en vervoer Uit het onderzoek blijkt ook dat verrijking van de bodem met verzurende en vermestende stoffen uitermate schadelijk is voor het behoud en de ontwikkeling van gewenste soorten. Ook leidt verzuring en vermesting tot een belangrijke achteruitgang van de kwaliteit van het oppervlaktewater. Fauna en flora die het moeten hebben van het water of de oevers als habitat hebben het moeilijk. Planten als klokjesgentiaan, dopheide en kleine zonnedauw kunnen zich zonder maatregelen nauwelijks handhaven of worden zelfs met uitsterven bedreigd. Dit heeft op zijn beurt weer invloed op bijvoorbeeld vlindersoorten, zoals het gentiaanblauwtje. Bij de bomen komen vooral de naaldbomen in problemen door de hoge stikstof- en zwaveldeposities. Om deze negatieve effecten te verminderen is veel natuurbeheer nodig in het Grenspark. Uit het onderzoek van InCompany Milieuadvies komt naar voren dat alleen een combinatie van beheersmaatregelen substantieel kan bijdragen aan het verminderen van de negatieve effecten. Zo zal machinaal afplaggen op droge heide en handmatig plaggen op de natte heide in combinatie met maaien en/of begrazen de hei weer laten terugkeren. Vennen dienen eens in de 20 jaar uitgebaggerd te worden, naaldbomen moeten plaats maken voor loofbomen en het water dient in het gebied vastgehouden te worden. Dit laatste sluit goed aan bij bij de conclusies van de beleidsanalyse ‘Gebiedsoverschrijdende verdogingsbestrijding Grenspark De Zoom – Kalmthoutse Heide’ (A. Verachteld, 2002). Last but certainly not least staat het rapport stil bij aanbevelingen die gericht zijn op de veroorzakers. In het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen, recreëren en besturen ligt er een taak voor bedrijven, burgers en overheden om uitstoot van verzurende en vermestende stoffen te voorkomen. Een echt duurzaam opererend bedrijf kijkt verder dan het ‘slechts’ voldoen aan wettelijke normen, Burgers laten dan wat vaker de auto staan of leren in ieder geval de beginselen van Het Nieuwe Rijden. En overheden steken dan hun nek uit en oefenen naast hun taak van wet- en regelgeving een faciliterende rol uit. Zij initiëren het maatschappelijk debat en treden op als belanghebbende, als aandeelhouder, als stakeholder van het algemeen belang. Tot slot moeten overheden niet ‘vergeten’ hun handhavingstaak uit te voeren. Pas op langere termijn kan enig effect verwacht worden van brongerichte maatregelen. Sprongsgewijze verbeteringen zijn te verwachten als er soortgelijke maatregelen van kracht worden zoals in 1996/1997. Toen daalde de SO2-uitstoot tot een derde door de invoering van zwavelarme brandstof. Een speciale plaats moet tenslotte ingeruimd worden voor het algemeen publiek. Zij dient aantoonbaar waarde te hechten aan een verbetering van het Grenspark. Draagvlak is een absolute voorwaarde.
URI: http://hdl.handle.net/1820/6177
Appears in Collections:BSc Environmental Sciences

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
VMAB2003vj-M02-DEPOSITIE-Eindrapport-november2003.pdf860.46 kBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.